Prawo komunikacji elektronicznej – co to za ustawa i kogo naprawdę dotyczy

Czym jest Prawo komunikacji elektronicznej i co zastąpiło

Ustawa z 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej, w skrócie PKE, weszła w życie 10 listopada 2024 i zastąpiła Prawo telekomunikacyjne z 2004 roku. Powód jest unijny: Polska wdrażała w ten sposób dyrektywę 2018/1972, czyli Europejski kodeks łączności elektronicznej.

Bywa nazywana nową ustawą telekomunikacyjną albo ustawą o zgodach marketingowych. Obie nazwy mylą. Zmiany w telekomunikacji to jej treść główna, a przepisy o marketingu elektronicznym i zgodach to w niej dwa artykuły na 450.

Zmiana nazwy nie jest kosmetyczna. Stare Prawo telekomunikacyjne mówiło o usługach telekomunikacyjnych; nowa ustawa obejmuje szerszą kategorię usług komunikacji elektronicznej, w tym komunikatory, które nie korzystają z numerów. To rozszerzenie zakresu jest głównym powodem, dla którego przepisy o zgodzie zmieniły adresata.

Wraz z nią uchylono dwa przepisy, na których wcześniej opierała się cała praktyka marketingowa: art. 10 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną i art. 172 Prawa telekomunikacyjnego.

Stare Prawo telekomunikacyjne nie zniknęło jednak w całości. Art. 68 ust. 3 przepisów wprowadzających zostawił w mocy jego część – między innymi dział VIIa o cyberbezpieczeństwie. Ten fragment obowiązuje aż do wejścia w życie przepisów wdrażających dyrektywę NIS 2. Dlatego w niektórych sprawach nadal trafisz na przepis z ustawy, o której wszędzie pisze się, że została uchylona.

Dlaczego dostajesz wiadomość od Plusa, Orange, Play albo Polsat Boxa

Jesienią 2024 operatorzy rozesłali abonentom komunikaty o zmianie regulaminów i cenników. To nie była akcja marketingowa ani przypadek. Obowiązek wynikał wprost z art. 80 ust. 6 przepisów wprowadzających. Dostawca, który zmienia warunki umowy zawartej przed 10 listopada 2024 wyłącznie po to, żeby dostosować ją do nowej ustawy, musi przekazać abonentowi treść zmian na trwałym nośniku co najmniej miesiąc wcześniej, razem z pouczeniem o prawie wypowiedzenia.

Stąd biorą się też SMS-y odsyłające na stronę operatora. Jeżeli abonent nie zostawił danych kontaktowych pozwalających doręczyć mu pismo, art. 80 ust. 7 każe ogłosić zmiany na stronie internetowej. Dodatkowo trzeba zawiadomić o tym krótką wiadomością tekstową. To nie jest pomysł operatora, tylko opisany w ustawie tryb zastępczy.

Jeżeli szukasz tej ustawy, bo taka wiadomość trafiła do Ciebie: to jest właśnie ta ustawa.

Kogo dotyczy Prawo komunikacji elektronicznej – mapa dziesięciu działów

Zamiast opisywać ustawę po kolei, pokazujemy ją całą naraz.

Dwa wiersze z dziesięciu na „tak”, dwa warunkowo, sześć bez znaczenia dla Ciebie. Reszta to prawo regulacyjne dla branży, która świadczy usługi łączności.

Jedno umiejscowienie tłumaczy, dlaczego ten przepis w ogóle znalazł się w tej ustawie: art. 398 leży w Dziale VII, w Rozdziale 5 zatytułowanym „Tajemnica komunikacji elektronicznej oraz dane użytkowników końcowych”. Zakaz wysyłki bez zgody nie jest więc przepisem marketingowym – jest przepisem o ochronie kanału łączności przed wykorzystaniem. Dlatego chroni nie tylko konsumentów: obejmuje każdego, kto z tego kanału korzysta, także spółkę i jednoosobową działalność.

Jednej rzeczy w tej ustawie nie znajdziesz w ogóle: podstawy przetwarzania danych osobowych. Ta jest w RODO. PKE rozstrzyga co innego – czy wolno Ci użyć cudzej skrzynki albo cudzego numeru, żeby się odezwać. To dwa osobne pytania i dwie osobne odpowiedzi; poradniki o wysyłce często je mylą. Samej zgody ustawa zresztą nie definiuje samodzielnie: art. 400 odsyła w tym zakresie do przepisów o ochronie danych osobowych.

PKE a Twoja firma – pytania i odpowiedzi

Co PKE zmieniło w marketingu i kontakcie z klientem

Najkrócej: przeniosło podstawę i rozszerzyło krąg chronionych.

Zgodę na informację handlową do 9 listopada 2024 wymuszał art. 10 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, mówiący o odbiorcy będącym osobą fizyczną. Od 10 listopada wymaga jej art. 398, który mówi o abonencie lub użytkowniku końcowym. Użytkownika końcowego ta sama ustawa definiuje jako podmiot, nie jako osobę fizyczną.

Konsekwencja praktyczna dotyczy adresów firmowych i jest dziś głównym sporem wokół tego przepisu.

Mechanikę samej zgody, jej wzór, dokumentowanie i trzy tory sankcji rozkłada na czynniki tekst Zgoda marketingowa – jak ją uzyskać i udokumentować. Jak to działa przy wysyłce do obcych firm, opisujemy w tekście Cold mailing – czy wysyłanie ofert do firm jest legalne.

Czego Prawo komunikacji elektronicznej od Twojej firmy nie wymaga

Wokół nowej ustawy narosła lista obowiązków przypisywanych „każdej firmie”. Większość z nich to obowiązki dostawcy usług komunikacji elektronicznej – czyli podmiotu, którym zwykła firma nie jest.

Kara pieniężna nie jest jedynym torem. Art. 448 czyni z wysyłki informacji handlowej bez zgody wykroczenie zagrożone grzywną, ale ściganie następuje wyłącznie na żądanie pokrzywdzonego – czyli osoby, która tę wiadomość dostała. Tor rzadko używany, za to uruchamiany przez odbiorcę, nie przez urząd.

Ile z tego egzekwuje się w praktyce? Przeglądając rejestr decyzji i archiwum komunikatów Prezesa UKE, do września 2026 nie odnaleźliśmy ani jednej opublikowanej decyzji wydanej na podstawie art. 398. Cztery rozstrzygnięcia UKE w sprawach o kontakt bez zgody, które udało się potwierdzić, pochodzą sprzed wejścia PKE w życie – najnowsze z 2019 roku. Nasze rozpoznanie opierało się na tagowanych archiwach komunikatów, więc nie jest wyczerpujące: jeżeli decyzja z art. 398 zapadła, to nie została nagłośniona.

Rozstrzygnięcie o rejestrze wynika z dwóch przepisów. Art. 5 ust. 1 wiąże obowiązek wpisu z działalnością telekomunikacyjną prowadzoną jako działalność gospodarcza. Art. 2 pkt 39 definiuje przedsiębiorcę komunikacji elektronicznej jako przedsiębiorcę telekomunikacyjnego albo podmiot świadczący publicznie dostępną usługę komunikacji interpersonalnej niewykorzystującą numerów. Wysyłka ofert do własnych odbiorców nie mieści się w żadnej z tych kategorii.

Cookies i dostęp do urządzenia końcowego – art. 399 PKE

Drugi przepis, który wiąże zwykłą firmę, dotyczy przechowywania informacji na urządzeniu odbiorcy i uzyskiwania dostępu do informacji już tam zapisanych. W praktyce: plików cookie i wszystkiego, co działa podobnie.

Art. 399 jest następcą art. 173 Prawa telekomunikacyjnego i zachowuje tę samą konstrukcję. Zgoda jest potrzebna przed zapisem, z wyjątkami dla tego, co jest niezbędne do świadczenia usługi żądanej przez użytkownika.

Temat ma własną obszerną praktykę i własne spory, więc nie zamykamy go w trzech akapitach. Osobno omawiamy go w hubie Zgody i RODO w marketingu.

Telemarketing i rozmowy telefoniczne w PKE

Art. 398 nie dzieli kanałów. Wymienia automatyczne systemy wywołujące oraz telekomunikacyjne urządzenia końcowe, więc obejmuje telefon i SMS dokładnie tak samo jak pocztę elektroniczną.

Różnica leży w praktyce organów, nie w przepisie: sprawy telefoniczne trafiają częściej do Prezesa UOKiK, bo generują skargi konsumenckie. Osobno rozbieramy to w hubie SMS i telefon.

Gdzie znaleźć tekst Prawa komunikacji elektronicznej (PDF)

Tekst ustawy jest pod adresem eli.gov.pl/eli/DU/2024/1221 – to Europejski Identyfikator Aktu Prawnego, prowadzony przez Rządowe Centrum Legislacji. Linkujemy tam, bo ten adres zawsze prowadzi do wersji aktualnej, także po kolejnych nowelizacjach. Odnośniki do ISAP-u zmieniają się przy każdym tekście jednolitym i po roku prowadzą donikąd.

Trzy rzeczy przydatne, zanim otworzysz plik z 450 artykułami:

1. Spis treści na początku dokumentu dzieli ustawę na dziesięć działów – to ta sama struktura, którą masz w tabeli wyżej. Wystarczy zjechać do Działu VII.
2. Przepisy wprowadzające są osobną ustawą (Dz.U. 2024 poz. 1222). Tam znajdziesz datę wejścia w życie, uchylenia starych przepisów i reguły przejściowe – w tym tę o ważności zgód zebranych wcześniej.
3. Numer artykułu nie mówi nic o jego znaczeniu dla Ciebie. Art. 398 wygląda na przepis z końcówki ustawy, a jest jedynym, który większość firm musi znać.

I na tym kończy się rada z tego tekstu: nie czytaj całej ustawy. Sprawdź w tabeli, czy Twoja sprawa w ogóle w niej leży, a potem otwórz jeden przepis. Dziesięć działów to nie jest lektura dla firmy, która chce wysłać newsletter zgodnie z prawem.